Esfumado oznacza dosłownie „rozpłynął się” lub „zniknął bez śladu”. To ciekawy, obrazowy czasownik, kojarzący się z dymem, który nagle się rozwiewa.
W piosence opisuje to, co stało się z relacją: wszystko, co kiedyś razem zbudowali, „se ha esfumado”, czyli całkowicie zniknęło. Dzięki temu słowo podkreśla kruchość wspólnych planów i poetycki charakter tekstu.
Znasz to uczucie, kiedy związek się rozpada, a ty wciąż masz wrażenie, że twój były partner łazi za tobą krok w krok? Meksykańska artystka Natalia Lafourcade w pop-rockowym utworze Lo Que Construimos trafia w samo sedno tego stanu, rzucając wprost: pero eres un fantasma conmigo caminando („ale jesteś duchem idącym obok mnie”). Zamiast rzucać talerzami, Natalia rozlicza się z końcem miłości spokojnie, bezpretensjonalnie i z wielką klasą. Przyznaje bez owijania w bawełnę, że ten ktoś był dla niej planem na całe życie: eras una apuesta de largo plazo („byłeś zakładem długoterminowym”). A jednak to, co budowali latami, po prostu rozwiewa powietrze: se lo lleva el viento („zabiera to wiatr”).
Najbardziej podoba mi się tu brak żalu i zgorzknienia. Zamiast udawać, że nic się nie stało, piosenka przynosi szczere podsumowanie: no creas que no valió la pena („nie myśl, że nie było warto”). Natalia nie próbuje umniejszać przeszłości, bo w tekście pada piękne zdanie o bólu: esto que nos duele, aunque nos duele es sólo nuestro („to, co nas boli, choć boli, należy tylko do nas”). Cała magia tkwi w hiszpańskim czasowniku construir (budować). Przez powtarzany refren lo que construimos se acabó („to, co zbudowaliśmy, skończyło się”) utwór brzmi jak ciche, godne pożegnanie ruin, które kiedyś były wspólnym domem.
Natalia Lafourcade urodziła się w 1984 roku w mieście Meksyk, ale część dzieciństwa spędziła z matką w Coatepec, kawowym miasteczku w stanie Veracruz. Jej ojciec Gastón Lafourcade to chilijski muzyk, a matka, María del Carmen Silva, jest pianistką. Jako czternastolatka śpiewała w popowej grupie Twist, a w wieku 17 lat podpisała kontrakt z Sony i w 2002 roku wydała debiut Natalia Lafourcade.
W 2005 roku nagrała z zespołem La Forquetina płytę Casa, a na Mujer divina (2012) wzięła na warsztat piosenki Agustína Lary. Przełom przyniósł album Hasta la raíz (2015), nagrodzony Grammy i pięcioma Latin Grammy. Na Musas (2017) wróciła z gitarowym duetem Los Macorinos do starych latynoamerykańskich standardów, a De todas las flores (2022) wypełniła wyłącznie nowymi piosenkami z dużą dawką jazzu i folku.